Dünya’dan 100 ışık yılı uzaktaki TOI-1452 b, bir “okyanus dünyası” adayı olarak öne çıktı
Montreal Üniversitesi’nden Charles Cadieux öncülüğündeki uluslararası bir araştırma ekibi, Dünya’dan yaklaşık 100 ışık yılı uzaklıkta, Ejderha (Draco) takımyıldızında yer alan TOI-1452 b adlı bir ötegezegenin keşfini duyurdu. 2022 yılında açıklanan ve sonuçları The Astronomical Journal dergisinde yayımlanan çalışmaya göre gezegen, yüzeyinin büyük bölümü ya da kütlesinin önemli bir kısmı suyla kaplı bir “okyanus dünyası” olabilir.
Gezegen ilk olarak NASA’nın Ötegezegen Geçiş Araştırması Uydusu (TESS) verilerinde fark edildi. Gezegen, ana yıldızının önünden geçtiğinde yıldız ışığında düzenli aralıklarla küçük düşüşlere yol açtı; bu işaret, bölgede bir gezegen bulunduğuna dair ilk ipucunu verdi. Ekip daha sonra yer tabanlı teleskoplarla, özellikle Kanada-Fransa-Hawaii Teleskobu’na bağlı SPIRou aygıtıyla gezegeni yakın takibe aldı.
Gezegenin fiziksel özellikleri
Yayımlanan verilere göre TOI-1452 b’nin yarıçapı Dünya’nınkinin yaklaşık 1,7 katı, kütlesi ise yaklaşık 4,8 Dünya kütlesi. Yıldızının çevresindeki bir turunu yaklaşık 11 günde tamamlıyor. Gezegen, bir kırmızı cüce yıldız olan TOI-1452’nin etrafında dönüyor; bu yıldız, ikili bir yıldız sisteminin parçası.
Araştırmacılara göre gezegenin yarıçap ve kütle değerleri, demir ve kayadan oluşan Dünya benzeri bir gezegene kıyasla daha düşük bir yoğunluğa işaret ediyor. Bu düşük yoğunluk, ekibin gezegenin bileşiminde önemli oranda su bulunabileceği değerlendirmesinin temel dayanağı. Çalışmada, gezegenin kütlesinin yüzde 30’a varan bir bölümünün su olabileceği öne sürülüyor. Karşılaştırma için: Dünya’nın yüzeyinin yaklaşık yüzde 70’i suyla kaplı olsa da su, gezegen kütlesinin yüzde 1’inden azını oluşturuyor.
Ekip, gezegenin yüzeyinin doğrudan görüntülenemediğini, dolayısıyla yapısının kesin olmadığını vurguluyor. Mevcut veriler, onlarca ila yüzlerce kilometre derinliğinde küresel bir okyanus olasılığına işaret ediyor; ancak derin katmanlarda, yüksek basınç altında yalnızca bu koşullarda var olabilen egzotik buz fazlarının bulunması da olası senaryolar arasında. NASA, gezegenin atmosferi çok az olan büyük bir kaya kütlesi olma ihtimalini de dışlamıyor.
Keşfin bilimsel anlamı
Cadieux, keşfin duyurulduğu basın açıklamasında, TOI-1452 b’nin bugüne kadar bulunan en güçlü okyanus gezegeni adaylarından biri olduğunu belirtti. Ekipte ayrıca Montreal Üniversitesi’nden doktora öğrencileri Farbod Jahandar ve Thomas Vandal da yer aldı; Jahandar ana yıldızın bileşimini, Vandal ise SPIRou verilerini inceledi.
Keşif, son yıllarda ötegezegen biliminde belirginleşen bir eğilime ekleniyor: Bulunan “süper-Dünya”ların bir kısmı Dünya benzeri kayalık gezegenler değil, su açısından zengin dünyalar ya da kalın atmosferleriyle mini-Neptün’ler olarak ortaya çıkıyor. TOI-1452 b’nin yapısının kesinleştirilmesi, daha güçlü gözlem araçlarının gezegeni incelemesine bağlı.
